AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATINDA QEYRİ-MALİYYƏ SEKTORUNUN MALİYYƏ SEKTORUNA TƏSİRİNİN LEONTYEV XƏRCLƏR–BURAXILIŞ MODELİ ƏSASINDA EMPİRİK QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ

Xülasə

Bu məqalə Azərbaycan iqtisadiyyatında sektorlararası əlaqələri təhlil edir və qeyri-maliyyə sektorunun maliyyə sektoruna təsirini qiymət və əlavə dəyər transmissiya kanalları vasitəsilə araşdırır. Leontyevin xərclər–buraxılış modeli əsasında sektor-lararası qarşılıqlı asılılıqlar modelləşdirilmiş və qeyri-maliyyə sektorunda (real sektorda) baş verən struktur və əlavə dəyər dəyişikliklərinin maliyyə sektorunun tarazlıq vəziyyətinə təsiri qiymətləndirilmişdir. Sahələrarası balans cədvəllərinə əsaslanan empirik simulyasiya nəticələri göstərir ki, qeyri-maliyyə sektorunda əlavə dəyər normasının 10% artması maliyyə sektorunun tarazlıq qiymətlərini maliyyə xidmətlərində 1,54%, sığorta və pensiya xidmətlərində (məcburi sosial təminat istisna olmaqla) 1,82%, maliyyə və sığorta xidmətlərinə yardımçı sahələrdə isə 2,22% artırır. Həmçinin, qeyri-maliyyə sektorunun son məhsulunun 10% artımı maliyyə sektorunun ümumi buraxılışını müvafiq olaraq 7,53%, 9,02% və 7,93% artırır. Nəticələr göstərir ki, qeyri-maliyyə və maliyyə sektorları arasında güclü transmissiya əlaqələri mövcuddur və Leontyev modeli bu qarşılıqlı asılılıqların kəmiyyətcə qiymətləndirilməsinə, həmçinin qiymət və əlavə dəyər transmissiyasının mexanizmlərinin təhlilinə imkan verir.