SOSİAL SAHİBKARLIQDA BEYNƏLXALQ MODELLƏR: MÜQAYİSƏLİ TƏHLİL VƏ İNKİŞAF PERSPEKTİVLƏRİ

Xülasə

Sosial sahibkarlıq iqtisadi davamlılığı sosial dəyərin yaradılması ilə birləşdirdiyinə görə XXI əsrin ən mühüm hibrid təşkilati fenomenlərindən biri kimi formalaşmışdır. Yoxsulluğun azaldılması, məşğulluğun artırılması, regional inkişafın təmin edilməsi, sosial inklüzivliyin gücləndirilməsi və davamlı inkişafın təşviqi kimi məsələlərin aktuallığının artması sosial sahibkarlıq modellərinin həm akademik tədqiqatlar, həm də dövlət siyasəti baxımından öyrənilməsini xüsusilə vacib etmişdir.

Bu məqalənin əsas məqsədi sosial sahibkarlığın beynəlxalq modellərini müqayisəli nəzəri çərçivə əsasında təhlil etmək və effektiv sosial ekosistemlər qurmağa çalışan ölkələr üçün onların inkişaf perspektivlərini müəyyənləşdirməkdir.

Məqalədə tədqiqat metodları kimi ədəbiyyat icmalı, müqayisəli təhlil, induksiya, deduksiya, sintez və statistik ümumiləşdirmə metodlarından istifadə edilmişdir. Tədqiqat beynəlxalq ədəbiyyatda geniş müzakirə olunan dörd institusionallaşmış modelə – İş İnteqrasiyalı Sosial Müəssisə (WISE) modeli, İtaliya sosial kooperativi modeli, Məhəmməd Yunusun sosial biznes modeli və təsir yönümlü startap modelinə fokuslanır.

Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, sosial sahibkarlıq vahid universal model vasitəsilə izah oluna bilməz. Avropa yanaşmaları əsasən sosial iqtisadiyyat ənənələrinə və rifah sistemlərinə əsaslandığı halda, bazar yönümlü modellər innovasiya, özəl investisiya, miqyaslana bilmə və ölçülə bilən sosial təsirə üstünlük verir. Məhəmməd Yunusun sosial biznes modeli isə mənfəətin yenidən investisiya olunması, yoxsulluğun azaldılması və etik biznes fəaliyyəti prinsiplərinə əsaslanan normativ çərçivə təqdim edir.